Bấm huyệt trị đau bụng tiêu chảy là phương pháp được nhiều người tìm hiểu khi gặp tình trạng đau bụng, đi ngoài phân lỏng hoặc rối loạn tiêu hóa nhẹ. Trong y học cổ truyền, một số huyệt như Túc tam lý, Thiên khu hay Hợp cốc thường được sử dụng trong các phương pháp tác động huyệt nhằm hỗ trợ các vấn đề tiêu hóa.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng bấm huyệt chỉ nên được xem là biện pháp hỗ trợ giảm cảm giác khó chịu, không thay thế việc bù nước, điều trị nguyên nhân hoặc thăm khám khi tiêu chảy nặng. Phần lớn bằng chứng hiện nay tập trung nhiều hơn vào châm cứu và các phương pháp kích thích huyệt ở người mắc hội chứng ruột kích thích thể tiêu chảy, trong khi dữ liệu riêng cho bấm huyệt tại nhà còn hạn chế.
Bấm huyệt có giúp giảm đau bụng tiêu chảy không?
Một số nghiên cứu về châm cứu cho thấy tác động vào các huyệt thường dùng trong rối loạn tiêu hóa có thể giúp cải thiện đau bụng và tính chất phân ở một số người mắc hội chứng ruột kích thích thể tiêu chảy. Các huyệt được sử dụng nhiều trong nghiên cứu gồm Túc tam lý (ST36), Thiên khu (ST25), Thượng cự hư (ST37) và Trung quản (CV12).
Tuy nhiên, châm cứu không giống với tự bấm huyệt bằng tay tại nhà. Vì vậy, không nên hiểu rằng chỉ cần day bấm một huyệt là có thể “cầm tiêu chảy” hoặc điều trị được nguyên nhân gây bệnh.
Nếu tiêu chảy nhẹ, bấm huyệt có thể được sử dụng như một biện pháp thư giãn, hỗ trợ giảm cảm giác co thắt hoặc khó chịu ở bụng, đồng thời vẫn cần ưu tiên bù nước và theo dõi triệu chứng.
Một số huyệt thường được sử dụng hỗ trợ tiêu hóa
Huyệt Túc tam lý
Túc tam lý là huyệt thường được sử dụng trong các phương pháp châm cứu liên quan đến rối loạn chức năng đường tiêu hóa. Các nghiên cứu tổng hợp về bệnh lý tiêu hóa chức năng cũng ghi nhận đây là một trong những huyệt được sử dụng phổ biến nhất.
Vị trí huyệt nằm ở mặt ngoài cẳng chân, phía dưới đầu gối.
Khi bấm có thể:
Dùng đầu ngón tay cái tác động nhẹ lên vùng huyệt.
Day tròn với lực vừa phải.
Không ấn đến mức gây đau nhiều hoặc bầm tím.
Huyệt Túc tam lý
Huyệt Thiên khu
Thiên khu nằm ở vùng bụng, hai bên rốn và cũng là huyệt thường xuất hiện trong các phương pháp điều trị rối loạn chức năng đường ruột bằng châm cứu.
Do huyệt nằm ở bụng, chỉ nên day nhẹ nhàng.
Không nên tự ấn mạnh vùng bụng nếu đang:
Đau bụng dữ dội.
Bụng cứng.
Nghi viêm ruột thừa.
Đang mang thai.
Có tiền sử phẫu thuật hoặc bệnh lý vùng bụng chưa rõ nguyên nhân.
Huyệt Thiên khu
Huyệt Hợp cốc
Hợp cốc nằm ở vùng giữa ngón cái và ngón trỏ.
Một số nghiên cứu về kích thích huyệt qua da ở bệnh nhân IBS thể tiêu chảy đã sử dụng Hợp cốc kết hợp Túc tam lý và ghi nhận cải thiện một số chỉ số triệu chứng, tuy nhiên đây là phương pháp kích thích điện qua huyệt chứ không phải bấm tay thông thường.
Do đó, nếu tự bấm tại nhà, chỉ nên xem đây là cách hỗ trợ thư giãn.
Hướng dẫn bấm huyệt Hợp cốc
Cách bấm huyệt tại nhà khi đau bụng nhẹ
Nếu chỉ đau bụng nhẹ, không sốt cao, không có máu trong phân và vẫn uống được nước, có thể thử bấm huyệt nhẹ nhàng.
Cách thực hiện đơn giản:
Ngồi hoặc nằm ở tư thế thoải mái.
Xác định đúng vị trí huyệt.
Dùng ngón tay cái hoặc ngón trỏ ấn với lực vừa phải.
Day nhẹ theo vòng tròn trong khoảng 30–60 giây.
Nghỉ một lúc rồi có thể lặp lại.
Không nên:
Ấn quá mạnh.
Day liên tục đến khi đau.
Bấm vào vùng đang sưng, viêm, có vết thương.
Cố tiếp tục nếu cảm giác đau bụng tăng lên.
Bấm huyệt không thay thế bù nước khi tiêu chảy
Điểm quan trọng nhất khi tiêu chảy không phải là làm giảm số lần đi ngoài ngay lập tức mà là ngăn mất nước và điện giải.
Người bị tiêu chảy nên:
Uống nước thường xuyên.
Có thể sử dụng dung dịch bù nước điện giải pha đúng hướng dẫn.
Uống từng ngụm nhỏ nếu kèm buồn nôn.
Tiếp tục ăn thức ăn nhẹ khi có thể.
Nếu chỉ tập trung bấm huyệt mà không bù nước, tình trạng mất nước vẫn có thể tiến triển.
Có nên dùng thêm men tiêu hóa?
Không phải trường hợp tiêu chảy nào cũng cần dùng men tiêu hóa.
Nếu tiêu chảy do nhiễm khuẩn, virus hoặc ngộ độc thực phẩm thì men tiêu hóa không điều trị được nguyên nhân. Tuy nhiên, nếu người dùng đồng thời có tình trạng đầy bụng, ăn lâu tiêu hoặc tiêu hóa kém, có thể tìm hiểu thêm về các sản phẩm hỗ trợ tiêu hóa tại đây.
Không nên tiếp tục tự bấm huyệt tại nhà nếu có các dấu hiệu:
Đau bụng dữ dội hoặc tăng dần.
Tiêu chảy ra máu.
Sốt cao.
Nôn liên tục.
Không uống được nước.
Đi tiểu ít.
Chóng mặt, khô miệng hoặc mệt lả.
Tiêu chảy kéo dài trên 3 ngày.
CDC khuyến nghị người có tiêu chảy ra máu, tiêu chảy kéo dài trên 3 ngày, sốt cao, nôn nhiều không giữ được nước hoặc có dấu hiệu mất nước nên đi khám.
Với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh nền, nên thận trọng hơn và không trì hoãn việc thăm khám nếu triệu chứng tăng lên.
Một số câu hỏi thường gặp
Bấm huyệt có thể cầm tiêu chảy ngay không?
Không. Hiện chưa có cơ sở để khẳng định bấm huyệt có thể chấm dứt tiêu chảy ngay lập tức. Phương pháp này chỉ nên xem là hỗ trợ giảm cảm giác khó chịu trong một số trường hợp nhẹ.
Bấm huyệt bao lâu một lần?
Không có một thời gian chuẩn áp dụng cho tất cả mọi người. Nếu tự bấm tại nhà, nên dùng lực nhẹ, thời gian ngắn và ngừng ngay nếu xuất hiện đau tăng hoặc khó chịu.
Đau bụng do ngộ độc thực phẩm có nên bấm huyệt không?
Không nên phụ thuộc vào bấm huyệt. Với ngộ độc thực phẩm, ưu tiên là bù nước, theo dõi triệu chứng và đi khám nếu xuất hiện dấu hiệu nặng.
Bấm huyệt có dùng được cho phụ nữ mang thai không?
Phụ nữ mang thai không nên tự ý bấm các huyệt vùng bụng hoặc thực hiện các kỹ thuật tác động huyệt khi chưa được người có chuyên môn hướng dẫn.
Kết luận
Bấm huyệt trị đau bụng tiêu chảy có thể được áp dụng như một biện pháp hỗ trợ thư giãn và giảm cảm giác khó chịu trong trường hợp nhẹ. Một số huyệt như Túc tam lý, Thiên khu và Hợp cốc thường được sử dụng trong các phương pháp tác động huyệt liên quan đến tiêu hóa.
Tuy nhiên, bấm huyệt không thay thế việc bù nước, xác định nguyên nhân và điều trị y tế khi cần thiết. Nếu tiêu chảy kéo dài, đau bụng dữ dội, sốt cao, đi ngoài ra máu hoặc có dấu hiệu mất nước, người bệnh nên đi khám thay vì tiếp tục tự xử trí tại nhà.
